![](/publish/pages/7247/greenprint_header_duurzame_industrie.jpg)
TNO Green Print versnelt de verduurzaming van industrie
De Nederlandse industrie is verantwoordelijk voor ongeveer de helft van het energiegebruik, emissies van CO2 en gebruik van ruwe materialen. De industrie verduurzamen is een enorme opgave en vergt doorlopend ingrijpende beslissingen voor de korte en lange termijn. Voor het nemen van de juiste besluiten zijn niet alleen feiten en cijfers nodig, maar ook inzicht in hoe waardeketens van industriële bedrijven, hun toeleveranciers en andere betrokken partijen zich ontwikkelen.
Maatwerk oplossingen voor een duurzame industrie
Daarom werkt TNO samen met partners en bieden we kennis, innovatie en concrete oplossingen voor bedrijven, overheid en toeleveranciers. Samengevat noemen wij dat TNO Green Prints. Een TNO Green Print is een blauwdruk voor radicale vergroening van je waardeketen in de industriesector.
Maatwerk: van rekenmodellen die leiden tot nieuw overheidsbeleid, opschalen van electrolyse, CO2-afvang oplossing voor de chemische industrie, ontwerpen van circulaire producten tot technologieën om plastics te recyclen en te hergebruiken.
Alle beschikbare kennis, ervaring en innovaties worden in deze TNO Green Prints verwerkt tot een concrete aanpak. Zo kan jij bijdragen aan de versnelling van een schone industrie in 2050.
'Nederlandse industrie verantwoordelijk voor helft van energiegebruik, emissies van CO2 en gebruik van ruwe materialen.'
Industriële transformatie: verduurzamen waardeketens
De industrie is van oudsher gewend te opereren op basis van fossiele grondstoffen als kolen, olie en gas. De bedrijfsvoering en infrastructuur zijn daar al decennia op gebaseerd. Nu is de uitdaging is om de industrie te transformeren, energie te decarboniseren en tegelijkertijd grondstoffen te hercarboniseren.
De opgave is dat de industrie producten kan blijven maken maar dan zonder schadelijke uitstoot. De transformatie naar verduurzaming betekent dat bedrijven in andere waardeketens moeten opereren dan ze gewend zijn. Toeleveranciers moeten duurzame grond- en brandstoffen leveren. Er zijn veel onzekerheden als beschikbaarheid en aanvoer van duurzame energie en grondstoffen, nieuwe wetgeving, veranderende marktvraag.
Webinar: CO2-reductie en groene koolstof in de industrie uit reststromen
Leer meer over drie unieke technologieën die koolstof en CO2 converteren naar duurzame producten.
Hoe TNO Green Print helpt de industrie te verduurzamen
Om dit vraagstuk het hoofd te bieden werkt TNO samen en ondersteunen we overheden, leveranciers en de industrie bij hun beleidsontwikkeling en aanpak om nieuwe duurzame waardeketens op te zetten. In dit kader creëren we een TNO Green Print met zogenaamde collaboratieve businessmodellen, kennis, technologieën, samenwerkingen en projecten waarin we de verduurzaming realiseren. Met onze Green Prints bieden we duidelijk gedefinieerde oplossingen aan beleidsmakers, managers energietransitie in de industrie.
- TNO heeft op het gebied van duurzame energie, elektrificatie en productie waterstof afvang en hergebruik van CO2 en grondstoffen een sterke kennispositie.
- Ook werken we in dit verband nauw samen met bedrijven, kennisinstellingen en overheden in Europa en daarbuiten.
- Nieuwe afvang technologie om CO2 in de industrie af te vangen en te converteren naar duurzame producten dat eerder onmogelijk was.
- Met technologie om plastic te recyclen en te hergebruiken maken wij het mogelijk om plastics circulair te maken.
- Onze ambitie voor 2030: nog dit decennium lukt het TNO en haar partners om in een Nederlandse fabriek kunststof te maken uit lucht en industriële restgassen.
Podcastreeks TNO Green Print: Duurzame en circulaire industrie
In deze podcastreeks samen met NRC bespreken we wat de overheid, toeleveranciers en industrie kunnen doen om de Nederlandse industrie CO₂-neutraal te laten draaien.
Projecten, papers en samenwerkingen
De afgelopen periode heeft TNO met veel partijen in de industrie samengewerkt in projecten en platforms om technologie en duurzame oplossingen voor de industrie te ontwikkelen en op te schalen.
Om de energietransitie op korte termijn haalbaar en betaalbaar te houden, is de inzet van blauwe waterstof essentieel. Met onze doorbraakinnovatie SEWGS kunnen staalproducenten en raffinaderijen afgevangen CO2 uit procesgassen eenvoudig en goedkoop omzetten in blauwe waterstof.
Naast SEWGS ontwikkelden we ook de technologie SEDMES. Hiermee zetten we de afgevangen CO2 samen met groene waterstof om in nuttige bijproducten, chemicaliën en brandstoffen (zoals dimethylether).
Industriële warmteopslag (thermal energy storage, TES) kan een grote bijdrage leveren aan het terugdringen van het broeikaseffect. Het grootste deel van de industriële energievraag bestaat uit proceswarmte die nu met fossiele brandstof wordt gegenereerd. TES maakt het mogelijk om die proceswarmte met duurzame energie in te vullen. Dat blijkt uit een onderzoek door de European Energy Research Alliance (EERA), waaraan TNO belangrijke bijdragen leverde.
Om de industriële warmtehuishouding te verduurzamen werken we aan verschillende projecten. Dit doen we samen met eindgebruikers, leveranciers en andere partners. Ontdek met welke projecten we nu bezig zijn.
In het project SOLIDARITY, werken TNO en partners samen om kosteneffectief drogen & ontwateren in de procesindustrie te demonstreren. Dit doen ze door technologie en innovaties in vloeistof-vaste stof en vloeistof-vloeistof scheidingen zodanig te combineren dat dit leidt tot minder gebruik van warmte en meer gebruik van (schone) elektriciteit en verbeterde procesefficiëntie.
Met ondernemersorganisatie FME, Deltalinqs, Havenbedrijf Rotterdam en InnovationQuarter hebben we het Fieldlab Industriële Elektrificatie (FLIE) opgericht. Hier bieden we bedrijven praktische ondersteuning en concrete oplossingen om van fossiele brand- en grondstoffen over te schakelen naar elektrificatie.
In het verlengde hiervan werkt TNO met bedrijven in de maakindustrie aan het optimaliseren van electrolysers. Dat gebeurt in het Elektrolyser Makersplatform.
Met onze kennispartner Forschungzentrum Jülich ontwikkelen we een gemeenschappelijke Duits-Nederlandse waterstofmarkt die tot 2050 kan uitgroeien tot zeven maal de huidige omvang. In het HY3-project onderzoeken we met onze partners nieuwe waardeketens. Waterstofproductie op de Nederlandse en Duitse Noordzee wordt dan verbonden met grote industriële clusters in beide landen.
De transportsector is een grootverbruiker van vooral fossiele energie. Het aandeel hernieuwbare energie bedraagt slechts enkele procenten. Europese regels schrijven voor dat dit in 2030 14 procent moet zijn, waarvan 3,5% biobrandstoffen om wegtransport, scheepvaart en op termijn ook luchtvaart van betaalbare biobrandstoffen te voorzien.
Van innovaties voor nieuwe ontwerpen van plastic producten tot duurzame technologieën om plastics te recyclen. TNO maakt het mogelijk om de plastics die we gebruiken circulair te maken.
Daarvoor ontwikkelen we ook systeemmodellen waarmee we toekomst scenario’s schetsen zoals bijvoorbeeld ons Plastics Recycling Impact Scenario model. Hiermee heeft TNO aangetoond dat Nederland in een ideale situatie 87% circulair kan zijn in 2050.
Microplastics: veel in het nieuws, maar er is nog heel weinig kennis van waar ze precies vandaan komen, hoe ze zijn gevormd en wat de risico’s zijn voor mens en natuur. De aandacht is hier vooral gericht op verpakkingen, banden en textiel.
Esther van den Beuken, TNO: ’Door onderzoek willen we de microplastics nauwkeurig karakteriseren om de risico’s in kaart te brengen en het ontstaan ervan tegen te gaan. Uiteindelijk willen we zo een samenleving realiseren die honderd procent circulair is.’
De transformatie naar een duurzame industrie betekent systeemveranderingen. Onze samenleving staat voor grote uitdagingen door klimaatverandering, uitputting van natuurlijke hulpbronnen, verlies aan biodiversiteit en andere bedreigingen. Met collaboratieve businessmodellen voor werken aan praktische toepasbare methoden om coalities van partijen te helpen de transitie vorm te geven.
In twee scenario’s worden toekomstbeelden geschetst voor de Nederlandse energievoorziening na 2030 en wordt inzicht gegeven wat de gevolgen zijn van de aangescherpte doelstellingen. Ze laten zien hoe een klimaatneutraal energiesysteem is te realiseren met verschillende verduurzamingsambities. Uitgangspunt is het streven naar een energiesysteem tegen de laagste kosten voor de maatschappij.
De energietransitie moet sneller. TNO geeft voor een aantal dominante sectoren belangrijke opties aan waarmee de huidige ontwikkeling kan worden versneld. Ook is per sector vastgesteld op welke kennisvragen nog een antwoord nodig is. Duidelijk is dat de energietransitie veel meer vergt dan technologische oplossingen. Minstens zo belangrijk zijn kosten, gedrag en de beschikbaarheid van vakmensen.
Nu de infrastructuur voor elektriciteit en gas voor grootscheepse uitbreiding en vernieuwing staat, moet de overheid antwoord kunnen geven op de vele vragen die hieraan kleven. TNO adviseert hierover als onafhankelijke kennisorganisatie en ondersteunt ministeries, provincies, gemeenten en regio’s effectief beleid te voeren. Ook brengen we publieke en private partijen samen om de verduurzaming van de industrie te versnellen. Als orkestrator van innovatie helpen we overheid en industrie de handen ineen te slaan. Dat vraagt van beide partijen meer openheid. Met onze energie-experts, economen, gedragswetenschappers en andere disciplines bieden we alle kennis om de verduurzaming van de industrie te helpen versnellen.
Neem contact met ons op
Laat je verder inspireren
Milieuvriendelijke brandbestrijding: innovatieve oplossingen zonder PFAS
![](/publish/pages/11458/pfas_789_x_442.gif)
![](/publish/pages/11458/pfas_789_x_442.gif)
Webinar: Vooruitgang in duurzame brandstoffen
Duurzame brandstoffen onmisbaar voor energietransitie
![](/publish/pages/10991/renewable_fuels-tno-789x442.png)
![](/publish/pages/10991/renewable_fuels-tno-789x442.png)
Kosten productie duurzame waterstof via elektrolyse in kaart
![](/publish/pages/11068/waterstof_789_x_442.png)
![](/publish/pages/11068/waterstof_789_x_442.png)
Alternatieven voor PFAS in elektrolysers en brandstofcellen
![](/publish/pages/10975/pfas_1_.png)
![](/publish/pages/10975/pfas_1_.png)